Het kloppend hart van de Belgische wetenschap
Wat hebben weersvoorspellingen, dinosaurussen, het wifinetwerk van alle Belgische universiteiten
en de restauratie van het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck met elkaar
gemeen?
Al die dienstverlening en erfgoedschatten vallen onder de POD Wetenschapsbeleid
(BELSPO). Met 2500 medewerkers verspreid over BELSPO, tien federale wetenschappelijke
instellingen en Belnet, stimuleert ons federaal departement onderzoek
en bewaart het erkend erfgoed.
Onze instellingen verwelkomen elk jaar anderhalf miljoen bezoekers in hun musea
en maken jong en oud enthousiast voor wetenschap in al haar facetten. Maar dat is
slechts het begin. Elk project bij BELSPO, of dat nu gaat over ruimtevaart, biodiversiteit,
erfgoed of digitale innovatie, helpt ons de wereld beter te begrijpen en bereidt ons
voor op de toekomst.
De geschiedenis van België
Het Rijksarchief (RA) telt twintig depots in heel België. Op al die locaties kunnen bezoekers
in een leeszaal archiefstukken raadplegen. Steeds meer documenten zijn eveneens online
beschikbaar: als alles achter elkaar wordt gelegd, is deze lijn 411 kilometer lang. Dat is zes
keer de lengte van de Belgische kust. Het RA helpt de federale
overheidsdiensten ook hun informatie efficiënt te beheren.
Dankzij de zoekrobot AGATHA kan iedereen gemakkelijker historische documenten opzoeken. Ten
slotte biedt het CegeSoma, het expertisecentrum voor conflicten in de twintigste eeuw, onder
andere een platform aan over het Belgische verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De geheugenbank van België
KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België, bewaart een rijk cultureel en historisch erfgoed.
De collectie omvat meer dan acht miljoen documenten, waaronder boeken, handschriften, kranten,
prenten, partituren, munten en kaarten. Daarnaast beschikt
KBR over een snelgroeiend digitaal aanbod dat zowel onderzoekers als het brede publiek toegang
biedt tot een schat aan informatie.
De bibliotheek maakt haar collectie toegankelijk in leeszalen, via online platformen en door het
organiseren van tentoonstellingen, lezingen en een veelzijdig cultureel programma. Zo fungeert
ze als een levendige ontmoetingsplek voor iedereen met interesse in erfgoed, kennis en cultuur.
Door haar collectie en expertise actief te delen, wil KBR mensen, gemeenschappen en generaties
met elkaar verbinden.
Kunst die de tand des tijds doorstaat
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) bestudeert en bewaart het artistieke
en culturele erfgoed van België. Schilderijen, houten en stenen sculpturen, textiel, keramische
en glazen voorwerpen, en zelfs gebouwen worden er onderzocht en gerestaureerd.
Het KIK voert grootschalige projecten uit zoals de restauratie van het Lam Gods van de
gebroeders Van Eyck, ontwikkelt innoverende oplossingen voor de bescherming van erfgoed in
tijden van klimaatverandering en neemt deel aan het programma ECHOES, de Europese cloud
voor cultureel erfgoed. Dankzij de databank BALaT krijgt iedereen toegang tot duizenden
foto’s van het Belgische erfgoed.
Kunst en geschiedenis van over de hele wereld
De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) omvatten drie musea in
Brussel: het Museum Kunst en Geschiedenis, het Muziekinstrumentenmuseum en het Hallepoortmuseum.
Het Museum Kunst en Geschiedenis is het grootste van het land en ligt in het Jubelpark. De
collectie bevat topstukken uit Europa en ver daarbuiten, zoals een beeld van Paaseiland en
objecten die Hergé inspireerden toen hij de wereld van Kuifje creëerde.
De KMKG beschikken over vernieuwde ruimtes zoals de Amerikazalen en de zalen voor decoratieve
kunsten uit de achttiende eeuw. Daarnaast organiseren ze ook regelmatig prestigieuze tijdelijke
tentoonstellingen.
Kunst door de eeuwen heen
De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) bestaan uit vier instellingen: het
beroemde Magritte Museum, het Old Masters Museum, het Wiertz Museum en het Meunier Museum.
Gelegen in het hart van de Europese hoofdstad, met meer dan 700 000 bezoekers per jaar, zijn
deze musea de meest bezochte van België.
Hun collecties bestaan uit 24 000 werken die de geschiedenis van de beeldende kunsten van de
vijftiende tot de eenentwintigste eeuw beschrijven. De KMSKB nemen ook deel aan internationale
reizende tentoonstellingen en werken onder andere samen met partners zoals het Centre Pompidou.
Als knipoog naar Magritte, de bekendste Belgische surrealist, siert een gigantische appel het
dak van een van de gebouwen van dat erfgoedcomplex dat onder Napoleon in 1801 werd
opgericht.
Natuurwonderen van vroeger en nu
Het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) voert baanbrekend
wetenschappelijk onderzoek uit en beheert de op twee na grootste natuurwetenschappelijke
collectie van heel Europa. Het museum is toegankelijk voor het publiek via permanente en
tijdelijke tentoonstellingen en staat wereldwijd bekend voor zijn Galerij van de Dinosauriërs,
de grootste in Europa.
Het KBIN combineert wetenschappelijk toponderzoek en maatschappelijke betrokkenheid. Het
instituut werkt samen met de NASA, organiseert de Mass Extinction Conference en fungeert
als Belgisch aanspreekpunt voor wereldwijde
biodiversiteit, en nog zoveel meer.
Cultuur, natuur en erfgoed uit Midden-Afrika
Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA), ook bekend als het AfricaMuseum, is zowel een
museum als een onderzoekscentrum. Het bevordert de studie en dialoog over samenlevingen en
natuurlijke leefomgevingen in Sub-Saharaans Afrika.
Het KMMA is een plek van herinnering en bezinning over onze koloniale geschiedenis en tegelijk
een venster op het hedendaagse en toekomstige Afrika.
Het museum bewaart uitzonderlijke collecties: 50 miljoen dieren en insecten, 8000 Afrikaanse
muziekinstrumenten en zelfs de allergrootste verzameling vissen ter wereld met 1 miljoen
exemplaren. Verder werkt het KMMA samen met partners uit de Democratische Republiek Congo aan
een ambitieus programma 2024-2029 dat wetenschappelijke en culturele Zuid-Zuid-uitwisselingen
versterkt, met het oog op de uitdagingen van morgen.
De ruimte en onze atmosfeer
Het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA) onderzoekt de atmosfeer van de
aarde, andere planeten en kometen. Het Instituut analyseert ook de processen die ons milieu en
het ruimteweer beïnvloeden, en helpt ons zowel onze planeet als het universum beter te
begrijpen.
Het BIRA speelt een actieve rol in internationale ruimtemissies in samenwerking met het Europees
Ruimtevaartagentschap, door meetinstrumenten en wetenschappelijke kennis ter beschikking te
stellen. Planeten, de zon, de aarde en de menselijke activiteit worden er geobserveerd. Zo toont
het Instituut hoe ruimteonderzoek een directe impact heeft op ons dagelijkse leven.
Het heelal en onze aarde
De Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) bestudeert de aarde, de zon en tal van andere
objecten in ons heelal. De KSB werkt rond tal van disciplines zoals astronomie, astrofysica,
geofysica, seismologie en zonnefysica. Het Planetarium op de Heizel hoort ook hierbij.
Sinds de oprichting in 1826 levert de Sterrenwacht een belangrijke bijdrage aan ambitieuze
ruimtemissies zoals Proba-3, voor de observatie van de zonnecorona, en Hera, voor het afbuigen
van een asteroïde. De KSB doet ook verschillende baanbrekende ontdekkingen, zoals een
mysterieuze tsunami van negen dagen in
Groenland gedetecteerd dankzij seismografen, of zelfs een gigantisch zwart gat. De tweehonderd
jaar oude instelling verricht echt toponderzoek!
Het weer voor morgen
Het Koninklijk Meteorologisch Instituut van België (KMI) levert betrouwbare meteorologische,
klimatologische en geofysische diensten, op basis van nauwkeurige observaties en kwaliteitsvol
onderzoek, in samenwerking met nationale en internationale partners.
Het KMI gebruikt de meest geavanceerde Europese weersatellieten (Meteosat MTG) en maakt
historische klimaatgegevens beschikbaar in samenwerking met het Belgische
Klimaatcentrum. De mobiele app van het Instituut biedt niet alleen weersvoorspellingen aan, maar
ook vierdaagse pollenverwachtingen voor elke Belgische gemeente.
Het Koninklijk Conservatorium Brussel beschikt sinds zijn oprichting in 1832 over een bibliotheek. Vandaag maakt deze deel uit van het Franstalige Conservatoire royal de Bruxelles en het Nederlandstalige Koninklijk Conservatorium Brussel – School of Arts Erasmushogeschool. Met meer dan 1,5 miljoen documenten vormt zij de grootste openbare muziekcollectie van België, met onder meer partituren, manuscripten, archieven en iconografische, audiovisuele en digitale bronnen. Als uniek centrum in België voor informatie, raadpleging en uitlening van muziekdocumenten heeft de bibliotheek als missie haar collecties te verrijken, te bewaren, te bestuderen, te valoriseren en toegankelijk te maken op het kruispunt van hoger onderwijs, onderzoek en dienstverlening aan de gemeenschap.
Het verhaal van de Muziekkapel begint bij twee visionaire geesten: Koningin Elisabeth en Eugène Ysaÿe. Zij was een violiste die jonge talenten vleugels wilde geven; hij was één van de grootste violisten en componisten van zijn tijd. Ysaÿe overleed nog voor de plannen vaste vorm kregen, maar zijn geloof in muzikale uitmuntendheid leefde voort in de koningin. Samen wilden ze de nieuwe generatie Belgische artiesten een podium bieden, gedragen door een prestigieus instituut en een internationale muziekwedstrijd.
